Archiwum

Czy wybrać ZUS czy OFE – jak to policzyć?

Osoby, którym do emerytury pozostało mniej niż 10 lat nie mają czego wybierać. Całość składek emerytalnych będzie i tak waloryzowana na kontach ZUS. A co pozostałej grupie mówią liczby? Poniżej przedstawiam założenia do modelu obliczeniowego. W osobnym wpisie przedstawię wyniki takiej symulacji. Są – powiem szczerze – zaskakujące. Ale … aby rozumieć wyniki warto poznać w jaki sposób przeprowadziłem moje prywatne analizy. Obliczenia mają oczywiście charakter orientacyjny. Starałem się jednak uwzględnić jak najwięcej zmiennych, aby jak najbardziej urealnić końcowy wynik obliczeń.

Czego tak naprawdę szukamy?

Przypomnijmy o czym decydujemy do 31 lipca:

Decydujemy o sposobie inwestowania nowych składek emerytalnych.
Dotychczas zgromadzone środki w OFE / ZUS są inwestowane tak jak dotychczas.

Chcąc oszacować wpływ decyzji na wysokość emerytury w obliczeniach uwzględniać będziemy wyłącznie nowe składki do systemu emerytalnego. Środkami już zgromadzonymi się nie interesujemy – wynik z tej części inwestycji będzie identyczny niezależnie od dokonanego przez nas wyboru – który dotyczy tylko miejsca odkładania nowych składek. Ponieważ decyzja dotyczy tylko II filaru – więc w obliczeniach nie uwzględniam składek na I filar – czyli 12,2% wynagrodzenia. Tu wynik waloryzacji będzie identyczny niezależnie od dokonanego w sprawie OFE wyboru. Tym samym nie wpłynie na pokazanie różnicy kwotowej wysokości emerytur – która różnić się będzie wyłącznie w związku ze sposobem odkładania nowych składek na II filar.

Jak najlepiej wyrazić wpływ decyzji na wysokość emerytury? Oczywiście wysokością emerytury. A dokładniej – o ile złotych miesięcznie nasza emerytura będzie wyższa / niższa jeżeli wybierzemy wersję ZUS czy też OFE+ZUS. Oczywistym jest, że na tę różnicę wpływa wyłącznie sposób inwestowania nowych składek wpłacanych do systemu emerytalnego.

I tej wartości będziemy poszukiwać – kwotowej różnicy w miesięcznej emeryturze zależnie od wyboru ZUS lub ZUS+OFE.

Zmienne – czyli różne warianty symulacji

Analizując model wyliczania wysokości emerytur widać, że z punktu widzenia matematyki emerytalnej istotne są następujące zmienne:

  • obecny wiek osoby– determinuje wprost ilość lat, przez które od dziś będziemy odkładać na kontach ZUS + OFE. W obliczeniach przedstawię kilka wariantów
  • płeć – kwota zgromadzonych na rachunkach emerytalnych środków dzielona jest przez ilość miesięcy przeciętnego trwania życia osoby w momencie przejścia na emeryturę. [Aktualizacja 28.07.2014]: Kobiety żyją dłużej – i w całkowitej wysokości emerytury z uwagi na inną stopę zastąpienia emerytury będą niższe. Natomiast kwotowy wpływ decyzji ZUS czy OFE+ZUS jest identyczny jak dla mężczyzn. Ale z uwagi na niższą końcową stopę zastąpienia znaczenie wyboru dla kobiet jest większe niż w przypadku mężczyzn
  • prognozowane stopy zwrotu subkonta ZUS / OFE – aby pokazać znaczenie podejmowanej decyzji należy pokazać kilka wariantów symulacji, zakładającej kilka wariantów: takie same stopy zwrotu OFE i subkonta ZUE, nieznacznie lepsze lub gorsze wyniki OFE, istotnie lepsze lub gorsze wyniki OFE

Stałe – czyli wartości, których nie będziemy zmieniać

  • Inflacja – dla uproszczenia w obliczeniach przyjmujemy stopy zwrotu skorygowane o inflację, która tak samo wpływa na wyniki subkonta ZUS jak i OFE (w obu przypadkach inflacja pośrednio przekłada się na parametry decydujące o wysokości waloryzacji subkonta ZUS oraz wynikach OFE).  Żadne kwoty w obliczeniach nie są waloryzowane o inflację. Przyjmujemy stały poziom wynagrodzenia. Oraz stały poziom zysków/ wyników OFE/ZUS, który tylko korygujemy o inflację w uproszczony sposób – czyli wyniki OFE/ZUS obniżamy o 3 punkty procentowe – uwzględniając pośrednio poziom inflacji. Przy takim założeniu końcowy wynik obliczeń można traktować jako realną wartość, której nie trzeba korygować o współczynnik faktycznej inflacji. Jest to pewne uproszczenie – ale dla celów tej analizy spełni swój cel – czyli zmniejszy wartość różnicy w odpowiedzi na pytanie OFE czy ZUS (nominalnie różnica byłaby większa, a w realnej wartości pieniądza mniejsza), więc aby jednak urealnić wynik poziom inflacji w ten sposób wprowadzamy.
  • Poziom dochodów -wysokość wynagrodzenia jest co prawda różna. Dla obliczeń przyjmujemy jednak wynagrodzenie brutto 1000 zł. I dla tego poziomu wynagrodzenia wyliczamy różnicę w wysokości emerytur zależnie od dokonanego wyboru dotyczącego OFE. Jeżeli dla zarobków 1000 zł wysokość emerytury przy określonych warunkach wzrośnie o 5 zł, to jeżeli Twoje zarobki to 3000 zł brutto – wystarczy pomnożyć wynik przez 3 – i dla Twojej emerytury decydujesz o 15 zł różnicy w emeryturze. Wartość 1000 jest prostym do dalszych przeliczeń wskaźnikiem. Stosując wartość 1000 w prosty sposób można dopasować wynik do własnego poziomu dochodów
  • Oczekiwana długość trwania życia – wynika wprost z tabel trwania życia. I w obliczeniach używamy dwóch wartości – osobnej dla mężczyzn i osobnej dla kobiet. Przyjmujemy tu wartości oparte o aktualne tablice trwania życia i aktualne prognozy długości trwania życia dla osób w wieku 67 lat. Dla mężczyzn jest to 14,2 lat a dla kobiet 18,2 lat.
  • Prowizja od wpłat do OFE – co prawda opłata ta ma docelowo maleć, ale w obliczeniach przyjmujemy, że każda wpłata na rachunek OFE jest objęta jednorazową prowizją od wpłaty w wysokości 1,75%. I tę prowizję w obliczeniach uwzględniamy
  • wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn jest równy i wynosi 67 lat

Dodatkowe założenia przyjęte w analizie

Modelowanie rzeczywistości wymaga pewnych uproszczeń. Uwzględniłem wiele elementów – łącznie z suwakiem bezpieczeństwa (to nieco skomplikowało obliczenia, ale udało się!). Analiza wymaga pewnych uproszczeń:

  • przyjęte stopy zwrotu subkonta ZUS i OFE są stałe w całym okresie badania inwestycji i oparte o szacowane wyniki średnioroczne
  • wpłaty składek emerytalnych są realizowane jako wpłaty roczne a nie miesięczne – czyli zamiast badania inwestycji miesięcznych badamy wyniki inwestycji rocznych w wysokości 12 składek miesięcznych płatnych z góry na początku roku. Różnica w wynikach inwestycji dla wpłat miesięcznych a rocznych jest pomijalna. Model inwestycji rocznych ułatwił uwzględnienie w analizie suwaka bezpieczeństwa (stopniowego przeksięgowywania środków z OFE do ZUS w ostatnich 10 latach przed przejściem na emeryturę)
  • różnica w wysokości emerytury jest obliczona netto – po odjęciu podatku dochodowego od wypłacanej emerytury – stawkę podatku przyjąłem jako 18%. To pokazuje faktyczną, na rękę, wartość kwotową różnicy miesięcznej emerytury
  • inflację 3% uwzględniam poprzez odjęcie 3 punktów procentowych od wyników OFE / subkonta ZUS. Dodanie do modelu inflacji urealnia wynik – zmniejszając kwotową wartość różnicy między różnymi wyborami dokonanymi przez inwestorów. W ten sposób
  • na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego całość nowych składek jest przekazywana do ZUS (także gdy wybierzemy w deklaracji OFE). Nowe składki emerytalne nie są już przekazywane do OFE
  • na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego włączany jest suwak bezpieczeństwa – stopniowo środki z OFE są przenoszone na rachunek subkonta ZUS.

Działanie obu reguł dotyczących ostatnich 10 lat przed emeryturą dotyczy wyłącznie analizy przypadku, w którym obywatel wybrał OFE. Co miesiąc 1/120 zgromadzonych na OFE środków jest przekazywana do ZUS. Zamodelowane zostało to następująco w ujęciu rocznej analizy:

  • do 10-go roku przed emeryturą 2,92% wynagrodzenia jest wpłacane do OFE,
  • na początku 9-go roku przed emeryturą 1/10 (czyli 12/120 – 12 miesięcy po 1/120) środków zgromadzonych na rachunku OFE przekazane jest na subkonto ZUS , dodatkowo ewidencjonowane są składki (12 składek) w bieżącym roku na subkoncie ZUS (z nowych składek nic nie jest przekazywane do OFE). Tak obliczona wartość jest waloryzowana wskaźnikiem rocznym subkonta ZUS. Pozostała część środków w OFE (90% wartości z roku poprzedniego) jest nadal inwestowana i zarabia określony procent, zwiększając znów wartość środków w OFE
  • na początku 8-go roku przed emeryturą  1/10 środków zgromadzonych na rachunku OFE przekazane jest na subkonto ZUS , dodatkowo ewidencjonowane są składki (12 składek) w bieżącym roku na subkoncie ZUS (z nowych składek nic nie jest przekazywane do OFE). Tak obliczona wartość jest waloryzowana wskaźnikiem rocznym subkonta ZUS. Pozostała część środków w OFE (90% wartości z roku poprzedniego) jest nadal inwestowana i zarabia określony procent, zwiększając znów wartość środków w OFE

Paradoksalnie, jeżeli ustawodawca chciał jak najszybciej przenosić składki z OFE do ZUS to tworząc suwak wpadł w matematyczną pułapkę. Na subkoncie OFE w tym modelu środki nie maleją tak szybko jak wygląda na pierwszy rzut oka. W pierwszym roku 10 letniego suwaka przeniesione zostanie 10% kapitału z OFE. Ale pozostałe 90% kapitału w OFE będzie inwestowane i będzie uzyskiwać jakiś wynik. o który (jeżeli będzie dodatni) podniesie się wartość kapitału w OFE. Dla wybierających OFE to pozytywna wiadomość 🙂 W ostatnim roku przed emeryturą przy założeniu stałej stopy zwrotu z z OFE (coś trzeba przyjąć do analiz) kwotowo środki na OFE na rok przed wiekiem emerytalnym mogą być w wysokości połowy tego co było zgromadzone na OFE na 10 lat przed emeryturą.

Podsumowanie

Praktyczne znaczenie wyboru ZUS lub OFE+ZUS:

  • jest ważniejsze dla kobiet niż dla mężczyzn – wynika to z prognozowanej długości trwania życia i poziomu stopy zastąpienia
  • jest tym bardziej istotne im młodsza osoba podejmująca decyzję – w dłuższym okresie różnice w wynikach inwestycyjnych OFE a waloryzacji subkonta ZUS będą większe
  • im większe dochody (do kwoty około 9.000 brutto miesięcznie) – tym ważniejszy jest nasz wybór
  • im bardziej nasze dochody przekraczają 9.000 brutto miesięcznie) – tym wybór staje się mniej ważny (od dochodów ponad 2,5 raza większy od średniej krajowej ZUS pobierany jest tylko w części 250% średniej krajowej – od nadwyżki dochodu składek ZUS nie odprowadza się)
  • dla przedsiębiorców płacących najniższe składki ZUS i osiągających dochód wyższy niż 2 krotność średniej krajowej- wybór ma małe, a przy większych dochodach marginalne znaczenie

Obliczenia i wyniki

Arkusz do samodzielnych obliczeń do pobrania tutaj: http://www.opiekuninwestora.pl/skocz/ofe-czy-zus. Zawiera krótką instrukcję – udostępniłem w nim możliwość podglądu wszelkich formuł użytych w obliczeniach – jest także zakładka ‚Obliczenia’ pokazująca krok po kroku model obliczeń (to tak dla zainteresowanych).

 

O autorze

Remigiusz Stanisławek

Witaj, z tej strony Remigiusz. Od 2006 roku uczę jak świadomie korzystać z funduszy inwestycyjnych i produktów inwestycyjnych. Czasem opiszę jakąś aferę :) Fundusze to nie lokata. To inwestycja. A inwestycją trzeba zarządzać. Ale wystarczy odrobina podstawowej wiedzy aby skutecznie inwestować. Jeżeli Twoje pieniądze są dla Ciebie ważne – może warto poświęcić im nieco więcej czasu?

Zostaw komentarz